Bruto domaći proizvod (BDP) po stanovniku izražen u standardu kupovne moći (PPS) široko je korišćena mjera za poređenje nivoa nacionalnog dohotka, jer uzima u obzir razlike u cijenama.

Tokom 2025. godine, BDP po stanovniku u PPS-u značajno se razlikovao širom Evrope. Uz prosjek EU-a postavljen na 100, kretao se od 68 u Bugarskoj i Grčkoj do 239 u Luksemburgu, prema podacima Eurostata. To znači da je u Luksemburgu bio otprilike 3,5 puta veći nego u Bugarskoj i Grčkoj, prenosi Biznisinfo.ba.

To znači da, nakon prilagođavanja razlikama u cijenama, prosječna osoba u EU može da priušti 100 jedinica zajedničke korpe robe i usluga.

U Bugarskoj i Grčkoj može da priušti otprilike 68 jedinica, dok u Luksemburgu može da priušti otprilike 239 jedinica, a odmah iza njega je Irska sa 237 jedinica.

Ovi podaci pokazuju da Luksemburg i Irska ubjedljivo imaju najveći BDP po stanovniku, i to 139 posto, odnosno 137 posto iznad prosjeka EU-a.

Nasuprot tome, u Bugarskoj i Grčkoj on je 32 posto ispod prosjeka EU-a, prenio je Bankar.me.

Osim ta dva izdvojena slučaja, Nizozemska ima najveći BDP po stanovniku u PPS-u sa 134 posto prosjeka EU-a, a slijede Danska sa 127 posto i Austrija sa 117 posto.

Njemačka (115 posto), Belgija (115 posto), Švedska (110 posto), Malta (110 posto) i Finska (101 posto) takođe su među državama iznad prosjeka EU-a.

Među četiri najveće ekonomije EU-a, Njemačka ima najveći BDP po stanovniku u PPS-u, sa 115 posto prosjeka EU-a. To je jedina zemlja iz te grupe iznad nivoa od 100 posto. Francuska je blizu prosjeka EU-a sa 98 odsto, zatim slijedi Italija sa 96 posto. Španija ima najniži nivo među njima, 92 posto prosjeka EU-a.

Pored Grčke i Bugarske, još šest zemalja je najmanje 20 posto ispod prosjeka EU-a kada je riječ o BDP-u po stanovniku u PPS-u. To su Letonija (71 posto), Slovačka (75 posto), Mađarska (76 posto), Hrvatska (78 posto), Rumunija (79 posto) i Estonija (79 posto), pri čemu su podaci prikazani kao procenat prosjeka EU-a.

Ovaj pokazatelj iznosi i 81 posto prosjeka EU-a u Poljskoj i Portugalu, što je blizu tog nivoa.

Ipak, Luksemburg i Irska su specifični slučajevi. Eurostat navodi da je u Luksemburgu zaposlen veliki broj stranih radnika koji doprinose njegovom BDP-u, ali nisu dio rezidentnog stanovništva.

U Irskoj se visok nivo BDP-a po stanovniku djelimično može objasniti prisustvom velikih multinacionalnih kompanija koje posjeduju intelektualnu svojinu. Ugovorna proizvodnja povezana s tom imovinom povećava BDP, dok se veliki dio tako ostvarenog prihoda vraća krajnjim vlasnicima tih kompanija u inostranstvu.

Izražen u eurima, prilagođenim PPS-u, prosječni BDP po stanovniku u EU iznosio je oko 41.600 eura tokom 2025, prema preliminarnim podacima. Među članicama EU-a kreće se od 28.300 eura u Bugarskoj do 99.300 eura u Luksemburgu.

Pored Luksemburga i Irske, BDP po glavi stanovnika u PPS-u premašuje 50.000 eura i u Nizozemskoj (55.600 eura) i Danskoj (52.800 eura).

U Njemačkoj iznosi 47.900 eura, dok je u Francuskoj 40.700 eura. U 10 zemalja EU-a, BDP po stanovniku je ispod 35.000 eura u PPS-u.

Uopćeno, zemlje istočne Evrope imaju najniži BDP po stanovniku u PPS-u, dok članice EU-a iz zapadne i sjeverne Evrope imaju najviši. Produktivnost rada, mjerena kao učinak po zaposlenom ili po satu rada, kao i intenzitet zaposlenosti, važni su faktori koji stoje iza razlika među državama, navodi Eurostat.

Jedan od tri građanina živi iznad prosjeka EU-a

Tokom 2025. godine, samo 10 od 27 zemalja EU-a bilo je iznad prosjeka EU-a po BDP-u po stanovniku u PPS-u. U tim državama živi otprilike 34 posto ukupnog stanovništva Unije. Ukupno gledano, jedan od tri građanina EU-a živi u zemlji u kojoj je BDP po stanovniku u PPS-u bio iznad prosjeka EU-a. To ukazuje na znatne razlike među državama članicama.

Zemlje kandidati za članstvo u EU, Ujedinjeno Kraljevstvo i zemlje Evropske asocijacije za slobodnu trgovinu nisu obuhvaćene preliminarnim rezultatima. Ipak, podaci za 2024. nude koristan uvid.

Zemlje kandidati imaju značajno niži BDP po stanovniku u PPS-u. On iznosi: 35 posto prosjeka EU-a u Bosni i Hercegovini, 42 posto u Albaniji i Sjevernoj Makedoniji, 52 posto u Srbiji, 53 posto u Crnoj Gori, 72 posto u Turskoj. Osim Turske, zemlje kandidati imaju niže vrijednosti od svih članica EU-a.

Ujedinjeno Kraljevstvo (99 posto) blizu je prosjeka EU-a, dok zemlje EFTA-e imaju znatno viši BDP po stanovniku. On iznosi 160 posto prosjeka EU-a u Norveškoj, 151 posto u Švicarskoj i 131 posto na Islandu.

Stvarna individualna potrošnja po stanovniku u PPS-u ključni je pokazatelj materijalnog blagostanja domaćinstava i životnog standarda. Razlike su prema toj mjeri manje izražene nego kod BDP-a stanovniku u PPS-u, prenosi Bankar.